Świece japońskie: anatomia i odczyt

Według popularnej opowieści pierwszy wykres w kształcie świec narysował w XVIII wieku japoński handlarz ryżem z Sakaty, Munehisa Homma. Chciał jednego: zobaczyć w jednym znaczku, kto wygrał dzień, kupujący czy sprzedający. Dziś ten sam znaczek ma pod nosem każdy, kto otwiera wykres w aplikacji maklerskiej, ale niewielu naprawdę go czyta. A to jedna z najszybszych umiejętności, jakie możesz zdobyć.

Czego się nauczysz

• z jakich czterech cen składa się świeca i co znaczą jej części,
• jak z kształtu świecy odczytać, kto wygrał sesję i jak bardzo,
• dlaczego pojedyncza świeca bez kontekstu jest tylko szumem.

Cztery ceny w jednym znaczku

Każda świeca opisuje jeden przedział czasu: minutę, godzinę, dzień, tydzień. Zapisuje cztery ceny:

• otwarcie (O): cena pierwszej transakcji w tym przedziale,
• maksimum (H): najwyższa cena, jaką rynek zobaczył,
• minimum (L): najniższa cena,
• zamknięcie (C): cena ostatniej transakcji.

Z czterech liczb powstaje kształt. Korpus (gruba część) rozciąga się między otwarciem a zamknięciem. Cienie (cienkie kreski) sięgają od korpusu do maksimum i do minimum. Jeśli zamknięcie leży powyżej otwarcia, świeca jest wzrostowa (zwykle zielona lub biała), jeśli poniżej, spadkowa (zwykle czerwona lub czarna). W Azji kolory bywają odwrócone, więc zawsze sprawdź legendę.

Dla porządku kilka prostych wzorów:

• zakres świecy: H − L,
• wielkość korpusu: |C − O|,
• cień górny: H − max(O, C),
• cień dolny: min(O, C) − L.

Co mówi kształt

Korpus pokazuje, kto miał przewagę na końcu sesji, a cienie pokazują, jak daleko cena zawędrowała, zanim została cofnięta. Dobrze to sobie wyobrazić jako przeciąganie liny:

• Długi korpus, krótkie cienie: jedna strona kontrolowała sesję od początku do końca. Silna świeca wzrostowa mówi: kupujący naciskali przez cały dzień i nie dali się odepchnąć.
• Mały korpus, długie cienie z obu stron: obie strony próbowały, żadna nie wygrała. Rynek się waha.
• Długi cień górny i mały korpus: kupujący wypchnęli cenę wysoko, ale sprzedający zepchnęli ją z powrotem. Ruch w górę został odrzucony.
• Długi cień dolny i mały korpus: odwrotnie, sprzedający zepchnęli cenę nisko, ale kupujący ją odbili.
• Doji (otwarcie i zamknięcie prawie takie same): remis. Samo w sobie nic nie znaczy, ale po długim ruchu bywa ostrzeżeniem, że siła słabnie.

Zauważ, że cienie są dla analityka ciekawsze od korpusów: pokazują ruch, który próbował się odbyć i został odrzucony. To informacja, której nie widać na wykresie liniowym, bo ten pokazuje wyłącznie zamknięcia.

Interwał zmienia opowieść

Świeca dzienna to cała sesja w jednym znaczku, a świeca godzinowa to tylko jej fragment. Ten sam dzień na wykresie dziennym może wyglądać jak spokojny, zielony korpus, a na godzinowym jak szarpanina z trzema zwrotami akcji. Nie ma jednego „właściwego" interwału. Im dłuższy, tym więcej informacji niesie pojedyncza świeca i tym mniej w niej przypadku. Tygodniowa świeca to wynik pięciu sesji i dziesiątek tysięcy decyzji, a minutowa to garść zleceń.

Przykład na wykresie: Tesla (TSLA), wykres dzienny

Akcje Tesli słyną z dużych dziennych wahań, dlatego świece na jej wykresie dziennym mają wyraźne korpusy i długie cienie, a to idealny materiał do nauki. Otwórz wykres dzienny z ostatnich trzech miesięcy i znajdź trzy rodzaje świec: taką z długim korpusem i krótkimi cieniami, taką z małym korpusem i długim górnym cieniem oraz taką, która otwiera się wyraźną luką względem poprzedniego zamknięcia.

Dla każdej z nich spróbuj opowiedzieć jednym zdaniem, co się tego dnia stało: kto naciskał, kto ustąpił, czy dzień zakończył się „z przytupem", czy „z niedosytem". Jeśli potrafisz to zrobić, czytasz już świece lepiej niż większość ludzi, którzy je rysują.

Jak to zawodzi

• Pojedyncza świeca bez kontekstu to szum. Długi cień górny przy oporze znaczy coś zupełnie innego niż taki sam cień w środku konsolidacji. Zawsze pytaj: gdzie jest ta świeca względem trendu i ważnych poziomów?
• Na małych interwałach dominuje przypadek. Kilka dużych zleceń potrafi narysować efektowną świecę minutową, która nic nie znaczy.
• Zamknięcie to nie wszystko. Wiele rynków ma sesje poza głównymi godzinami handlu. Zamknięcie świecy dziennej zależy od tego, jak platforma definiuje sesję. Sprawdź to w ustawieniach.
• Piękny kształt nie jest sygnałem. Samo nazwanie świecy ładnie brzmiącą nazwą nie daje jej mocy prognostycznej.

Sprawdź się

1. Z jakich czterech cen składa się świeca japońska?
2. Świeca ma mały korpus i długi górny cień. Co to mówi o przebiegu sesji?
3. Jak liczysz zakres świecy i jak jej korpus?
4. Czym różni się świeca dzienna od godzinowej?
5. Dlaczego pojedyncza świeca bez kontekstu często jest szumem?

Następna lekcja

Lekcja 4. Wolumen: siła ruchu, nie jego kierunek: ten sam wzrost ceny o 10% może zrobić garstka transakcji albo tłum. Pierwszy to przypadek, drugi może być początkiem czegoś dużego. Pokażę Ci, jak je odróżnić, na spółce, o której w 2021 roku mówił cały świat.

Materiał edukacyjny, nie rekomendacja inwestycyjna.