Formacje świecowe w kontekście

W kawiarni „Pod Młotem" nikt nikogo nie bije. Nazwa to tylko nazwa, a prawdziwa informacja leży w tym, kto przy którym stoliku siedzi. Z formacjami świecowymi jest tak samo: młot, gwiazda poranna czy objęcie to etykiety, które łatwo zapamiętać i równie łatwo nadużyć. W tej lekcji nauczysz się je rozpoznawać, ale przede wszystkim zrozumiesz, kiedy wolno im ufać.

Czego się nauczysz

• jak zdefiniować najważniejsze formacje świecowe liczbami, żeby nie zależały od oka,
• trzech pytań o kontekst, które decydują o znaczeniu formacji,
• dlaczego potwierdzenie bywa ważniejsze od samej formacji.

Najważniejsze formacje

Wszystkie opierają się na tym, czego nauczyłeś się w lekcji 3: korpus, cienie, kolor. Oto kilka klasyków, każda z liczbową definicją, żeby dwie osoby oceniły ją tak samo.

• Młot (hammer): mały korpus w górnej części zakresu, dolny cień co najmniej dwa razy dłuższy od korpusu, prawie brak górnego cienia. Pojawia się po spadku. Sprzedający zepchnęli cenę nisko, ale kupujący ją odbili.
• Spadająca gwiazda (shooting star): lustrzane odbicie młota: mały korpus na dole, górny cień co najmniej dwa razy dłuższy od korpusu. Pojawia się po wzroście. Kupujący wypchnęli cenę wysoko, ale sprzedający ją zepchnęli.
• Objęcie hossy (bullish engulfing): po spadkowej świecy pojawia się wzrostowa, której korpus w całości obejmuje korpus poprzedniej. Rynek zmienił zdanie z impetem. Odwrotność to objęcie bessy.
• Harami: druga świeca ma korpus mieszczący się w korpusie pierwszej. To zatrzymanie impetu, a nie jeszcze zmiana kierunku.
• Gwiazda poranna (morning star): trzy świece po spadku: długa spadkowa, mała świeca z niewielkim korpusem (zawahanie), długa wzrostowa zamykająca się głęboko w korpusie pierwszej. Odwrotność to gwiazda wieczorna.
• Doji: otwarcie i zamknięcie prawie równe. Wahanie, remis.

Trzy pytania o kontekst

Zanim formacja zasługuje na Twoją uwagę, zadaj trzy pytania:

1. Gdzie? Młot przy wsparciu z lekcji 2 to opowieść o odrzuceniu niższych cen. Ten sam młot w środku bocznego kanału to przypadek.
2. Po czym? Młot po wyraźnym spadku ma sens, bo coś się zatrzymuje. Młot po trzech spokojnych dniach nie ma co zatrzymywać.
3. Z jakim potwierdzeniem? Formacja z wyższym wolumenem (lekcja 4) i z kolejną świecą, która zamyka się w jej kierunku, jest wiarygodniejsza niż formacja w próżni.

Jeśli odpowiedź na wszystkie trzy pytania brzmi „nie wiem", masz ładny rysunek, a nie sygnał.

Potwierdzenie

Pojedyncza świeca to hipoteza, następna jest dowodem. Gdy po młocie przy wsparciu kolejna sesja zamyka się powyżej maksimum młota, hipoteza „kupujący odzyskują kontrolę" dostaje poparcie. Gdy zamyka się poniżej minimum młota, hipoteza upada, a Ty wiesz o tym od razu, bo masz gotowy punkt, w którym nie miałeś racji. To jedna z najcenniejszych cech dobrze opisanej formacji: sama podpowiada, gdzie jest jej unieważnienie.

Przykład na wykresie: Alphabet (GOOGL), wykres dzienny

Alphabet to spółka tak płynna, że formacje na jej wykresie nie są dziełem pojedynczych zleceń. Otwórz wykres dzienny z ostatniego roku, zaznacz kilka najważniejszych stref wsparcia i oporu (lekcja 2), a potem poszukaj w ich pobliżu formacji z tej lekcji: młotów, objęć, gwiazd.

Dla każdej znalezionej formacji odpowiedz na trzy pytania o kontekst i zapisz, co zrobiła następna świeca i co po pięciu sesjach. Efekt może Cię zaskoczyć: wiele „ładnych" formacji nie ma żadnego znaczenia, a te, które mają, prawie zawsze leżą przy ważnych poziomach.

Prywatna statystyka zamiast cudzych obietnic

Najlepszy sposób, żeby przekonać się, czy formacja u Ciebie działa, to policzyć to samo, co zrobiłby badacz, tylko na małą skalę. Zapisuj w arkuszu każdą napotkaną formację w pięciu polach: data, nazwa formacji, czy leży przy ważnym poziomie (tak lub nie), wolumen względny i zmiana ceny po pięciu sesjach. Po dwudziestu przypadkach będziesz miał własną, uczciwą statystykę, i to nie z cudzych podręczników, tylko z wykresów, na które patrzysz. Zwykle widać wtedy dwie rzeczy: kontekst robi dużą różnicę, a próba dwudziestu przypadków to wciąż za mało, żeby ogłaszać wnioski.

Jak to zawodzi

• Skromna przewaga. Badania nad skutecznością formacji świecowych dają mieszane wyniki: tam, gdzie przewaga w ogóle występuje, bywa niewielka i niestabilna w czasie. Nie traktuj formacji jako maszynki do pieniędzy.
• Szum bez filtra. Na wykresie z setkami świec formacji będzie mnóstwo. Większość nie znaczy nic. Bez filtra kontekstu będziesz widzieć sygnały wszędzie.
• Subiektywność. „Prawie młot" to nie młot. Trzymaj się liczbowych definicji.
• Samospełniająca się nazwa. Im lepiej formacja brzmi, tym łatwiej uwierzyć, że działa. Sprawdzaj liczbami, nie nazwami.

Sprawdź się

1. Jak liczbowo zdefiniujesz młot?
2. W jakim warunku formacja świecowa ma w ogóle znaczenie?
3. Czym różni się objęcie hossy od harami?
4. Po co czekać na potwierdzenie następną świecą?

Następna lekcja

Lekcja 6. Linie trendu i kanały: jedna prosta linia potrafi powiedzieć więcej niż trzy wskaźniki, ale tylko jeśli narysujesz ją uczciwie. Pokażę Ci, jak nie oszukać samego siebie i dlaczego skala wykresu zmienia całą opowieść o jednym z największych wzrostów ostatnich lat.

Materiał edukacyjny, nie rekomendacja inwestycyjna.