Średnie kroczące (SMA i EMA)

Gdybyś miał codziennie notować, ile kosztuje filiżanka kawy w Twojej ulubionej kawiarni, szybko zobaczyłbyś, że cena skacze: raz promocja, raz dopłata za mleko owsiane. Żeby zobaczyć prawdziwy kierunek, policzyłbyś średnią z ostatnich dwudziestu dni. Dokładnie to robi średnia krocząca: zamienia nerwowy szereg cen w gładką linię, po której łatwiej poznać, dokąd idzie trend.

Czego się nauczysz

• jak liczy się średnią prostą (SMA) i wykładniczą (EMA) i czym się różnią,
• co oznacza opóźnienie średniej i dlaczego jest jej główną wadą oraz zaletą,
• jak używać średnich do oceny trendu i dlaczego w konsolidacji dają fałszywe sygnały.

SMA i EMA

Średnia prosta (SMA) z n sesji to zwykła średnia arytmetyczna ostatnich n zamknięć. Każda sesja ma taką samą wagę. Dwudziestodniowa SMA „zapomina" cenę sprzed 21 dni z dnia na dzień, a to czasem powoduje skoki w przebiegu średniej, gdy z okna wypada wyjątkowo wysoka lub niska cena.

Średnia wykładnicza (EMA) nadaje większą wagę nowszym danym. Liczy się ją rekurencyjnie:

EMA(dziś) = α × cena zamknięcia + (1 − α) × EMA(wczoraj), gdzie α = 2 / (n + 1)

Dla n = 20 daje to α ≈ 0,095, czyli około 9,5% wagi dla dzisiejszej ceny. Dzięki temu EMA reaguje szybciej niż SMA o tej samej długości i nie ma skoków wynikających z „wypadania" starych danych.

W praktyce najczęściej używa się zestawu 20, 50 i 200 sesji (lub tygodni na wykresach tygodniowych). Pierwsza opisuje krótkoterminowy nastrój, druga średnioterminowy trend, trzecia ogólny kierunek. Liczba 200 nie ma żadnych magicznych właściwości: to około dziesięciu miesięcy notowań, a jej siła wynika głównie stąd, że patrzą na nią wszyscy.

Opóźnienie

Każda średnia jest spóźniona, bo opiera się wyłącznie na przeszłych cenach. SMA z n sesji jest opóźniona o mniej więcej (n − 1) / 2 sesji: średnia 50-dniowa „widzi" rynek tak, jak wyglądał około 25 dni temu. EMA spóźnia się nieco mniej, ale też.

To główna wada: sygnały średnich przychodzą po tym, jak ruch już się zaczął. Ale to także zaleta: opóźnienie działa jak filtr. Średnia nie reaguje na jednodniowe szarpnięcie, więc ignoruje szum, który łatwo wywołałby fałszywy alarm. Każda średnia to kompromis między szybkością a spokojem. Krótka jest szybka i nerwowa, długa spokojna i spóźniona.

Jak używać średnich

• Nachylenie. Rosnąca średnia sugeruje trend wzrostowy, opadająca spadkowy, płaska konsolidację. Czasem to cała informacja, jakiej potrzebujesz.
• Położenie ceny. Cena powyżej średniej 200 to dla wielu inwestorów umowna granica między „zdrowym" a „chorym" wykresem.
• Dynamiczne wsparcie. W silnym trendzie cena często cofa się do średniej 20 lub 50 i od niej odbija. Średnia pełni wtedy rolę ruchomego poziomu wsparcia (lekcja 2).
• Przecięcia. Gdy średnia krótka przecina od dołu długą (np. 50 przecina 200), mówimy o złotym krzyżu, a gdy od góry o krzyżu śmierci. Brzmi groźnie, ale to sygnał mocno spóźniony: kiedy się pojawia, ruch zwykle już trwa.

Przykład na wykresie: Meta Platforms (META), ostatnie lata

Meta to duża, płynna spółka, na której wykresie dziennym z ostatnich trzech lat znajdziesz zarówno długie trendy, jak i gwałtowne zwroty. Taki wykres pokazuje działanie średnich jak w podręczniku: w trendzie cena trzyma się po jednej stronie średnich, a ich opóźnienie sprawia, że sygnał odwrócenia przychodzi długo po dołku albo szczycie.

Otwórz wykres dzienny META z ostatnich trzech lat, dodaj SMA 50 i 200 oraz EMA 20. Znajdź wyraźny dołek, po którym cena zaczęła rosnąć, zaznacz, kiedy po nim przecięła średnią 200 od dołu, i porównaj to z datą rzeczywistego dołka. Ile procent odbicia przegapiłby ktoś, kto czekał na ten sygnał? A ile złych transakcji uniknąłby ten, kto go pilnował? Obie odpowiedzi są prawdziwe.

Jak to zawodzi

• Konsolidacja. Gdy cena kręci się wokół średniej, a średnie są płaskie i splątane, przecięcia pojawiają się co kilka dni i każde jest fałszywe (whipsaw). To najbardziej kosztowny scenariusz użycia średnich.
• Spóźnienie. Sygnały krzyżowe przychodzą dopiero po znacznej części ruchu.
• Samospełniająca się liczba. Średnia 200 działa częściowo dlatego, że wszyscy w nią wierzą. Gdy przestanie być modna, jej siła osłabnie.
• Dopasowanie parametrów. Zmieniając długości, zawsze znajdziesz parę średnich, która „dobrze" pasowała do historii. To nie dowód, że będzie pasować w przyszłości.

Sprawdź się

1. Jaki jest współczynnik wygładzania EMA(n)?
2. Która średnia reaguje szybciej, SMA czy EMA, i dlaczego?
3. O ile sesji jest opóźniona SMA(n)?
4. Dlaczego w konsolidacji średnie dają fałszywe sygnały?
5. Co oznacza złoty krzyż?

Następna lekcja

Lekcja 8. Interwały i analiza z góry na dół: ten sam wykres może jednocześnie krzyczeć „kupuj" i „uciekaj", zależnie od okna, przez które patrzysz. Nauczysz się trzech okien, które robią z chaosu spokojny, czytelny obraz.

Materiał edukacyjny, nie rekomendacja inwestycyjna.